د افغانستان–پاکستان اصلی سرحدی بندر د سرحدی ځواکونو ترمنځ د اور تبادلې وروسته وتړل شو
د ۲۰۲۳ کال د سپتمبر په ۶مه نېټه، د افغانستان او پاکستان د سرحدی ځواکونو ترمنځ د اور تبادلې وروسته، د «تورخم» بندر وتړل شو. د پاکستان محلی چارواکو راپور ورکړ چې د بندر په شاوخوا کې د ډزو غږ اورېدلی او د سیمې اوسېدونکی د نښتې د شدت له امله له سیمې وتلی دی. تر دې نېټې پورې د مرګژوبلې راپور نه و خپور شوی.
یو پاکستانی چارواکی د «خیبر» سیمې څخه وویل چې افغان ځواکونه هڅه کوله چې په یوه سیمه کې نوې سرحدی پوستې جوړې کړی، چې د مخکېنیو توافقنامو له مخې، هېڅ اړخ نهپکار وه چې په دې سیمه کې پوستې جوړې کړی. د پاکستانی ځواکونو د اعتراض وروسته، افغان ځواکونو پر هغوی ډزې وکړې او پاکستانی ځواکونه هم په دې عمل غبرګون وښود.
د طالبانو د وزارت داخله ویاند د دې نښتې تصدیق وکړ او وویل چې د دواړو هېوادونو چارواکی هڅه کوی ترڅو د نښتې علت معلوم کړی او د دې ډول پېښو د راتلونکی مخنیوی وکړی.
د نښتې وروسته وضعیت:
د بندر د تړل کېدو وروسته، زرګونه مسافر او سلګونه سوداګریز مال وړونکی لارۍ د دواړو هېوادونو په سرحد کې ودرېدلې. د ۲۰۲۳ کال د سپتمبر په ۱۵مه نېټه، د «تورخم» بندر د ۹ ورځو بندېدو وروسته د پیادهرو او وسایطو د تګ راتګ لپاره بیا پرانستل شو. د پاکستان د «خیبر» سیمې چارواکو وویل چې سرحدی دروازې د سهار له ۷:۳۰ بجو څخه پرانیستل شوی او عادی تګ راتګ پیل شوی، خو تر اوسه پورې دقیق معلومات نشته چې آیا دغه روند د مخکې په څېر پرمخ ځی که نه.
د سرحد د تړل کېدو علت:
پاکستان په یوه اعلامیه کې وویل چې افغان ځواکونه پرته له مخکېنی تحرک او بېهدفه د پاکستان پر سرحدی پوستو ډزې وکړې، چې د «تورخم» بندر زیانمنېدو او د دواړو هېوادونو د وګړو د ژوند خطر رامنځته کړ. دغه عمل د پاکستان د خاوری حاکمیت نقض ګڼل شوی. خو تر اوسه د اصلی علت په اړه بشپړ معلومات نهدی ورکړل شوی.
د افغانستان او پاکستان ترمنځ د «تورخم» سرحدی بندر په وروستیو کلونو، په ځانګړی توګه په ۲۰۲۵ کال کې، د سوداګرۍ او مال وړلو په برخه کې پراخ منفی اغېزونه لرلی.
اقتصادی او تجارتی اغېزونه او د سرحد ترافیک
-
د ورځنی زیان اندازه: شاوخوا ۱۰۰٬۰۰۰ ډالر
تاجران او محلی چارواکی ویلی چې د «تورخم» بندر تړل د دواړو هېوادونو خلکو لپاره د پام وړ اقتصادی زیانونه رامنځته کړی، چې ورځنی زیان شاوخوا ۱۰۰٬۰۰۰ ډالره اټکل شوی دی. -
په افغانستان کې صادراتو بشپړ بندښت
ټولې ډول مالونه افغانستان ته نهسپارل کېږی، چې نه یوازې د تاجران او تولیدونکو لپاره زیانمن دی، بلکې د دواړو هېوادونو اقتصاد ته هم منفی اغېز لری. -
په هر سرحدی اړخ کې ۵٬۰۰۰ لارۍ بندې شوې
د سرحد د تړل کېدو له امله، شاوخوا ۵٬۰۰۰ مال وړونکې لارۍ په دواړو اړخونو کې بندې شوې، چې د شدید ترافیک او د مال وړلو ستونزې رامنځته کړې. -
د ترانسپورت او مالیاتو لګښت زیاتوالی
د پاکستان او افغانستان د ګډې سوداګرۍ او صنایعو خونې (PAJCCI) مشر ویلی چې د سوداګرۍ خنډونو زیاتوالی، د ترانسپورت لګښتونو لوړوالی او د «تورخم» د سرحد اوږدمهاله تړل په سوداګریزو فعالیتونو شدید منفی اغېز کړی او د پاکستان اقتصاد ته یې پام وړ زیان رسولی دی.
اوسنی وضعیت:
د «تورخم» د سرحد د تړل کېدو او له هغې څخه رامنځته شویو ستونزو له امله، تاجران او محلی چارواکی د سرحد د ژر پرانستې او د سوداګرۍ او مال وړلو د آسانتیا لپاره د فوری اقدام غوښتنه کوی.
سرچینه: aljazeera.com
